ALT LINUX - Następca Mandrake Linux

Dystrybucja ALT Linux jako następca francuskiego Mandrake'a Linux w XXI wieku

ALT Linux, pisany także AltLinux, to dystrybucja systemu GNU/Linux zapoczątkowana w 2001 roku na bazie pakietów Mandrake Linux. ALT Linux oferuje zestaw kilku wersji systemu o różnym zastosowaniu, które skierowane są do różnych odbiorców. AltLinux jest jedną z popularnych dystrybucji Linuxa na Wschodzie i w Azji Centralnej, ponieważ jest tam ona powszechnie znana i jest często używana w porównaniu do innych dystrybucji, takich jak Ubuntu, Fedora, Rosa Fresh czy Debian. Podobnie jak inne systemy pingwinkowe, AltLinux jest systemem typu open-source, co oznacza, że jego kod źródłowy jest otwarty i można go modyfikować, jednak jego popularność na rynku zachodnim jest niska. Popularność samego Linuksa jako systemu operacyjnego rośnie, ale dotyczy to głównie niektórych popularnych dystrybucji, chociaż wiele odmian Linuksa działa głównie lokalnie, tak jak Kylin Linux, który spotykamy głównie w Chinach Wielkiego Smoka.

AltLinux Workstation 11 - Pulpit do pracy

Na forach i w recenzjach jest często wymieniany jako alternatywa dla innych systemów opartych na RPM, np. dla Mandrake, Mandrivy, Magei, OpenMandrivy, Rad Hata, Fedory, Rosy Fresh etc. Jest również dostępny w różnych wersjach, w tym stabilnych i rolling-release (w ciągłej aktualizacji). Mimo że jest to solidny, oparty na pakietach RPM system, nie ma tak dużej społeczności ani wsparcia marketingowego ze strony silnych korporacji jak inne znane dystrybucje, co ogranicza jego widoczność. AltLinux jest szczególnie popularny w Rosji, gdzie jest rozwijany i używany przez wiele organizacji rządowych oraz firm, jak również na Białorusi i w Kazachstanie oraz innych krajach Azji Centralnej. Jest on także znany w niektórych krajach Europy Wschodniej, ale w Polsce nie zdobył dużego uznania, chociaż jest bardzo użyteczny w polskich warunkach.

Historia AltLinuksa jest ściśle powiązana z dystrybucją Mandrake Linux (później Mandriva), ale ich relacje ewoluowały od współpracy do całkowitej niezależności. Zespół AltLinuksa wywodzi się z połączenia dwóch rosyjskich grup deweloperskich: IPLabs Linux Team i społeczności Linuksa z moskiewskiego Instytutu Logiki, Kognitywistyki i Rozwoju Osobowości. Ta druga grupa współpracowała z zespołami Mandrake Linux i SUSE Linux, aby ulepszyć lokalizację dystrybucji, w szczególności obsługę cyrylicy. Efektem tej współpracy było stworzenie Linux-Mandrake Russian Edition (RE). Pierwszą dystrybucją wydaną w ramach projektu ALT Linux Team był uniwersalny Linux-Mandrake Spring 2001. Powstał na bazie prac IPLabs Linux Team i korzystał z wielu rozwiązań oraz znaku towarowego francuskiej firmy MandrakeSoft. Wspólne korzenie AltLinux z dystrybucją Mandrake Linux przed rokiem 2001 są oczywiste! 

Linux Kernel 6.6 LTS - Trzyletnie Wsparcie (2023-2026)

Linux kernel 6.6 LTS - Jądro Bezpieczne do 31 grudnia 2026

Jądra systemu operacyjnego Linux co pewien czas mają wydanie z dłuższym wsparciem zwanym LTS (Long Term Support), a zatem mają więcej subwersji, aby jądro dobrze działało i rozwijało się w ramach edycji wersji. Linus Torvalds z końcem października 2023 poinformował o wydaniu jądra Linux 6.6, które wprowadza kilka nowych funkcji, zaktualizowane i nowe sterowniki dla lepszej obsługi sprzętu oraz inne zmiany. Linuks Kernel LTS, to między innymi: Jądro 6.1 z dnia 11 grudnia 2022 roku, Jądro 6.6 z dnia 30 października 2023 roku, Jądro 6.12 z 17 listopada 2024 roku, a także jądro 6.17 z dnia 28 sierpnia 2025 roku, a zawsze możemy w ramach edycji artykułu dopisać kolejne. Wsparcie w postaci poprawek bezpieczeństwa skończy się dla Kernela 6.6 w dniu 31 grudnia 2026 roku, zatem jest to do tego momentu wspierane Jądro!

Linux Kernel 6.6 LTS (X.2023-XII.2026)

Jądro Linux 6.6 zostało wydane jako wersja LTS (Long-Term Support) w dniu 29/30 października 2023 roku. Oznacza to, że zapewnia dłuższą stabilność i jest wspierane przez długi okres czasu, z planowanym wsparciem do końca grudnia 2026 roku. Wersja ta zastąpiła poprzednie jądro LTS 6.1 i zawiera znaczące nowe funkcje i ulepszenia. Wersja 6.6 wprowadziła między innymi zastąpienie harmonogramu CFS nowym, EEVDF, wsparcie dla shadow stacks na x86, fs-verity w overlayfs oraz ulepszenia w io_uring. Wsparcie dla Intel Shadow Stack to nowa funkcja bezpieczeństwa sprzętowego, która chroni procesory przed atakami opartymi na przepełnieniu bufora. Nowy harmonogram zadań EEVDF zastąpił poprzedni harmonogram CFS, zapewniając lepsze opóźnienia i responsywność systemu. System plików ReiserFS został oficjalnie uznany za przestarzały i przeznaczony do usunięcia w przyszłych wersjach jądra. Wprowadzono ulepszenia dla urządzeń Lenovo IdeaPad, HP i ASUS, a także wsparcie dla USB MIDI 2.0 i nowych sterowników.

Do najważniejszych cech jądra Linuksa 6.6 ze wsparciem LTS należy długo oczekiwana funkcja zabezpieczeń sprzętowych Shadow Stack chroniąca procesory Intel przed atakami polegającymi na nadpisywaniu stosu, nowy sterownik atrybutów oprogramowania sprzętowego umożliwiający zmianę ustawień BIOS-u z poziomu systemu Linux na urządzeniach HP, nowy podsystem eventfs zapewniający lepszą pamięć wydajność podsystemu śledzenia oraz nowe sterowniki IIO i Intel IVSC MEI. 

Linux Kernel 6.2 - Wiosna 2023

Linux 6.2 LTS wylądował 

Linux 6.2 to pierwsza duża aktualizacja jądra Linux w 2023 roku, wydana w lutym. Choć na liście nowości nie ma bardzo głośnych pozycji, to jako całość to wydanie wypada naprawdę dobrze. Sprawdzamy nowości, w nowym wydaniu LTS. To właśnie Linux 6.2 trafi najpewniej do nowych wersji największych dystrybucji. Sprawdźmy więc, co w nim nowego. Za nami już premiera pierwszej w tym roku stabilnej wersji jądra Linux. Wydany właśnie Linux 6.2 to wydanie o wydłużonym okresie wsparcia i będzie aktualizowane aż do końca 2026 roku. Czy dodatkowy tydzień na zakończenie prac nad tą wersją, jaki Linus Torvalds przewidział w związku z przerwą świąteczno-noworoczną przełożył się na więcej zawartości?  

Nieco ponad dwa miesiące po poprzednim wydaniu światło dzienne ujrzał kernel Linux 6.2. Nowa wersja jądra przynosi sporo poprawek – głównie dotyczących wydajności i bezpieczeństwa, ale też sprzętowej kompatybilności. I może od tej ostatniej rozpocznijmy przegląd przygotowanych nowości. Linux 6.2 wreszcie w pełni obsługuje układy graficzne Intel Arc, a procesory z rodziny Skylake odnotowują wzrost wydajności dzięki funkcji Call Depth Tracking. Wypada też podkreślić, że jest to pierwsza wersja linuksowego jądra kompatybilna z jednostkami Apple M1 Pro, Max i Ultra. Wstępnej obsługi doczekała się także grafika Nvidia RTX 30. 

„Nie tak sexy jak 6.1”! Sam Linus Torvalds podzielił się na łamach listy dyskusyjnej zespołu rozwijającego Linuksa spostrzeżeniem, że Linux 6.2, nie jest tak ekscytującym wydaniem, jak poprzednie. „Może wydanie LTS nie jest tak sexy, jak 6.1, ale takie nudne kernele też potrzebują trochę testerskiej miłości” – pisze nam Linus Torvalds. To nie powinno dziwić – po LTS-ach spodziewamy się przede wszystkim stabilności (stąd także odezwa do testerów), a nie znaczących zmian, które mogłyby zagrozić kompatybilności czy stabilności oprogramowania wykorzystującego jądro o wydłużonym okresie wsparcia. 

Ważne zmiany dla Intela! Na najważniejszą nowość w Linuksie 6.2 wyrasta obsługa układów graficznych Intel Arc, której sterowniki uzyskały w końcu status stabilnych. Arc to próba zaistnienia Intela na rynku grafiki dyskretnej, z której skorzystać będzie można wszędzie tam, gdzie grafika zintegrowana z procesorami nie spełnia oczekiwań, przede wszystkim chodzi tu o gry. Oczywiście z kart Arc można było na systemach linuksowych już wcześniej, niemniej od teraz można już korzystać z pełni możliwości grafik Intela bez konieczności nadpisywania parametru i915.forc_probe. 

Linux Kernel 5.10 LTS - grudzień 2020 roku

Linux 5.10 - Najważniejsza aktualizacja od lat 

Linux 5.10 ujrzał światło dzienne w połowie grudnia 2020 roku, dokładnie 13 czerwca 2020 roku. To jedno z najważniejszych wydań jądra czyli kernela w ostatnich latach, które przynosi wiele nowości i udoskonaleń a do tego ma bardzo duże znaczenie dla całej społeczności linuksowej. 

Jak wyliczył portal Phoronix, kompilacja 5.10 zawiera 704 tysięcy linijek nowego kodu oraz 419 tysięcy usuniętych. Nowa wersja wprowadza szerszą obsługę sprzętu Nvidii i Broadcom, w tym sterowników graficznych do Raspberry Pi 4, a także zgodność z wieloma nowymi procesorami i układami graficznymi. Torvalds łącznie zliczył prawie 14 000 zmian naniesionych przez około 1700 osób. Poprawki dotyczyły najróżniejszych aspektów - od współpracy Linuxa z chipami Nvidii dla autonomicznych samochodów po wsparcie kontrolerów z Nintendo Switch. Przez ostatnie dwa tygodnie pracy słynny inżynier oprogramowania musiał zająć się wdrożeniem około 1000 łatek. 

Linux 5.10 LTS – wydanie jądra na lata 

Linux 5.10 jest wydaniem o wydłużonym wsparciu (to tak zwany LTS) – na pomoc techniczną można liczyć aż do 2026 roku. Zwykle w takich przypadkach twórcy kernela skupiają się na poprawie stabilności, ale jeśli myślisz, że nie ma tu żadnych dużych nowości, to jesteś w błędzie. Linus Torvalds ze swoim zespołem postarał się o wiele naprawdę świetnych zmian i nowinek. Przede wszystkim jądro działa lepiej, szybciej i wydajniej niż kiedykolwiek wcześniej, a o to najbardziej chodzi w postępie technologicznym. Linux 5.10 będzie kolejną edycją jądra, które zostanie objęte długoterminowym wsparciem technicznym. Informację o wyborze tej kolejnej 21 już wersji LTS przekazał Greg Kroah-Hartman. Nastąpiło to w trakcie wirtualnego spotkania Open-Source Summit Europe. Obecnym wydaniem LTS Linuksa jest to z numerkiem 5.4, którą udostępniono w listopadzie 2019 roku. W przypadku Linux 5.4 LTS aktualizacje będą dostarczane do grudnia 2025 roku. 

Linux 4 - Super Jądro Nowej Generacji

Najnowsze jądra czyli kernele systemu operacyjnego Linux rozpoczęło w marcu 2015 jądro z serii Linux 4.0. W drugiej połowie czerwca 2015 debiutuje stabilna wersja LTS jądra Linux 4.1. 

Linuks 4 - Nowa linia jądra

Linus Torvalds ogłosił w marcu 2015 roku wydanie jądra Linuksa OS w wersji 4.0. Kolejny numerek nie oznacza jednak rewolucyjnych zmian. Prawdę powiedziawszy to bardziej wydanie skupiające się na poprawkach i usprawnieniach. Rewolucji raczej tutaj nie uświadczymy, co nie znaczy, że nie dokonał się postęp, gdyż udoskonalanie i ulepszanie jest podstawą rozwoju oprogramowania systemu operacyjnego komputera. Linus Torvalds wydał Linuxa 4.0 zgodnie z planem. Z perspektywy zwykłego użytkownika nowe jądro nie przynosi jakichś znaczących nowości, większość wysiłku poszła w prace nad nową infrastrukturą dla łatek, więc zmiana liczby wiodącej w numeracji jest jedynie zabiegiem porządkowym. Jest to jednak też zmiana symboliczna, krok naprzód w stronę konstrukcji Skynetu. Jak bowiem wiadomo, Terminator T-800 będzie działał na bazie Linuksa 4.1.1.

Linux kernel 4.0 debiutował wraz ze wsparciem dla procesorów Intel Quark, lepszą obsługą ARM, a także usprawnieniami związanymi z HID. Duży postęp dokonał się również w obsłudze procesorów graficznych AMD i Intela. W tym pierwszym przypadku pojawiła się obsługa DisplayPort oraz lepsze zarządzanie wentylatorami. W tym drugim – obsługa architektury Skylake. Ogólnie jednak nie jest to rewolucyjna aktualizacja. W kolejce czeka jednak 10 tysięcy zmian w kodzie źródłowym, więc można się się spodziewać, że kernel 4.1 będzie miał więcej nowości i bardziej będzie reprezentował najnowoczesniejszą technologię pracy komputerowego jądra systemu operacyjnego. Dlatego za największy atut kernela 4.0 należy uważać stabilność oraz niezawodność. 

W lutym 2015 użytkownicy Linuksów dowiedzieli się ostatecznie, że jądra Linuksa 3.20 nie będzie, następca jądra 3.19 będzie nosił numer 4.0 i przepiękną nazwę kodową „Hurr durr I'ma sheep”. Zmiana numeracji i nowa nazwa to nie dyrektorski kaprys Linusa Tornvaldsa, lecz wynik głosowania, w którym udział wzięło ponad 29 tysięcy osób. Ponad 56% z nich głosowało na 4.0 czyli za zmianą numeracji kernela. Nazwa kodowa to już jednak czysty dowcip autora względem uczestników internetowych głosowań. W Linuksie demokracja społęcznościowa bardzo dobrze pracuje, dzięki czemu Linux jest najlepszym systemem operacyjnym superkomputerów, komputerów domowych, laptopów i netbook'ow na świecie, zdecydowanie, we wszystkich aspektach bijąc wszelką konkurencję.